Handelingen

Kweekvlees

Uit Vegan Wiki

Eerste kweekvleesburger ongebakken.png

Met vlees wordt in feite het spierweefsel van dieren bedoeld. Kweekvlees is precies dezelfde substantie als vlees, alleen is de herkomst anders. De cellen die in het lichaam groeien tot spierweefsel, worden bij kweekvlees buiten het lichaam gekweekt. Daarbij worden de omstandigheden van het lichaam zo veel mogelijk nagebootst worden.[1] Door deze methode hoeven veel minder dieren gebruik te worden voor vleesproductie wat voordelen biedt voor het klimaat. Ook kan een verschuiving van vlees naar kweekvlees de schaal van uitbuiting van dieren drastisch verkleinen. In tegenstelling tot plantaardige vleesvervangers, blijft het wel nodig om een aantal dieren te fokken, houden en te exploiteren. Kweekvlees is daarom niet veganistisch.

Is kweekvlees gezond?

De grootste voordelen van kweekvlees hebben te maken met gezondheid. Hoewel veel mensen geloven dat kweekvlees vast erg ongezond zal zijn is het gezonder dan vlees wat van een dier komt.[2] Kweekvlees bestaat uit dierlijke cellen en is daarom precies hetzelfde als een stuk vlees van een dier en heeft verder geen modificatie of manipulatie nodig.[3] Een belangrijk verschil is dat we kunnen kiezen om alleen cellen van het gezondste deel van een dier te kweken, zonder vettere en ongezondere stukken vlees over te houden zoals bij de slacht van een dier gebeurt.[4] Daarnaast bevat kweekvlees geen antibiotica of andere medicijnen.[5] Daarnaast helpt het feit dat er dan geen antibiotica meer nodig is voor het produceren van vlees ook om het gevaar van resistente bacteriën tegen te gaan. Verder is kweekvlees een stuk schoner en hygiënischer waardoor het risico op voedselvergiftiging sterk verminderd wordt. Ook bacteriën en ziektes die nu nog in veel vlees voorkomen zijn met kweekvlees makkelijk te vermijden.[6]

Wat is het effect van kweekvlees op het milieu?

Overgaan op kweekvlees zou beter kunnen zijn voor het milieu, maar of dat zo is en hoeveel verschil het zal maken is nog niet duidelijk. Het maakt namelijk een enorm verschil hoe kweekvlees precies gemaakt wordt. Een onderzoek uit 2011 concludeerde dat er voor het maken van kweekvlees 7-45% minder energie nodig is, 78-96% minder broeikasgassen uitgestoten worden, 99% minder land nodig is en 82-96% minder water in vergelijking met de gangbare veeteelt.[7] Hoewel de onderzoekers toegeven dat de precieze invloed onduidelijk is, concludeerden ze wel dat de negatieve invloed op het milieu bij kweekvlees een stuk minder was. Helaas wordt de methode om kweekvlees te maken die deze studie onderzocht nog niet gebruikt en werd er rekening gehouden met technologiën die nog niet bestaan. Daarom is het onduidelijk wat precies de milieu-impact is van de methodes die al wel gebruikt worden. Een ander onderzoek concludeerde dat de bovengenoemde studie uit 2011 te optimistisch was over de milieu-impact. Deze studie kwam bijvoorbeeld tot de conclusie dat het energiegebruik van kweekvlees minstens vier keer zo veel zal zijn als het energiegebruik bij de productie van kip.[8]
Aangezien voor de productie van vlees op het moment enorme hoeveelheden water, land en andere grondstoffen nodig zijn is het vrij waarschijnlijk dat kweekvlees op bepaalde gebieden milieuvriendelijker zal zijn. Ook zal er waarschijnlijk minder uitstoot zijn van broeikasgassen, vooral methaan. Uit een onderzoek uit 2014 bleek dat een andere methode om kweekvlees te maken meer energie en water kostte dan het produceren van kip in de gangbare veeteelt. Er werd echter wel een hoop land bespaard en de uitstoot van broeikasgassen was veel lager.[9] Vooral het energieverbruik van kweekvlees is nog erg onduidelijk. Onderzoekers die de eerste versies van kweekvlees hebben gemaakt en getest merkten op dat het niet precies hetzelfde smaakt als vlees uit een dier. Dat komt omdat de spieren nooit gebruikt zijn. Om kweekvlees precies hetzelfde te laten smaken als vlees uit dieren zal er meer energie nodig zijn om de spieren te bewegen.[10]

Hoewel kweekvlees op sommige gebieden waarschijnlijk beter gaat zijn voor het milieu, zal de milieu-impact ervan hoogstwaarschijnlijk niet alleen maar positief zijn. Er is vooral nog veel onduidelijkheid hierover omdat nog niet bekend is op welke manier kweekvlees in de toekomst geproduceerd zal worden Daarnaast lijkt het erop dat kweekvlees sowieso nooit zo efficiënt en milieuvriendelijk zal zijn als een geheel plantaardig dieet.[11]

Wat betekent kweekvlees voor de dieren?

Hoewel er voor het maken van kweekvlees veel minder dieren nodig zijn dan bij gangbare veeteelt kan het voorlopig niet zonder dieren gemaakt worden en het is de vraag of het ooit mogelijk zal zijn om kweekvlees zonder dieren te maken. Sommige dieren die nu bij het ontwikkelen van kweekvlees gebruikt worden zijn niet echt nodig. Voor het maken van de beroemde burger van Mosa Meats werd bijvoorbeeld eipoeder gebruikt om de smaak te verbeteren, maar dit is niet per se nodig.[12] Helaas zijn er andere dieren en dierlijke producten die wel nodig zijn om kweekvlees te kunnen maken, namelijk stamcellen en foetaal serum. Dit betekent dat hoewel kweekvlees de levens van miljarden dieren kan redden, het nog steeds niet vegetarisch of veganistisch is en zeker niet vrij is van dierenleed.

Stamcellen

Kweekvlees wordt gemaakt door cellen weg te nemen uit een levend dier en die op te kweken in een laboratorium. Daar vermenigvuldigen de cellen zich net als in een dier om zo een grotere klomp cellen te vormen: een stukje vlees. Dit kan alleen gedaan worden door eerst stamcellen weg te halen uit een levend dier, wat gedaan wordt door middel van een biopsie. Een biopsie is een medische handeling waarbij een stukje weefsel uit het lichaam van het dier verwijderd wordt. De stamcellen die daarbij verkregen worden zijn in het geval van rundvlees genoeg om ongeveer 20.000 ton aan vlees te produceren, veel meer dan het slachten van een koe oplevert.[13]
Er zijn dus veel minder dieren nodig om dezelfde hoeveelheid vlees te maken, maar er blijft dus wel een kleine groep dieren nodig om mensen regelmatig te voorzien van nieuwe stamcellen. Professor Mark Post van MosaMeat verwacht dat er voor de productie van kweekvlees in de toekomst nog steeds dieren nodig zullen zijn. De dieren kunnen in leven worden gehouden tot aan hun dood, maar het proces is efficiënter als de dieren worden geslacht.[14] Onderzoekers hopen dat het in de toekomst mogelijk is om één stamcel te nemen en die te veranderen in een zelfvernieuwende stamcel.[15] Als dit mogelijk wordt, dan is één stamcel uit een dier voldoende. Daarna is geen dier meer nodig voor stamcellen. Op dit moment bestaat deze technologie nog niet.

Foetaal runderserum

Kalfvanmelkkoe.jpg

Het grootste ethische obstakel van kweekvlees is foetaal serum. Nadat de stamcellen verkregen zijn moeten ze in een groeimedium worden geplaatst om te kunnen overleven en groeien. Hier bestaan niet veel opties voor omdat dierlijke cellen een heel specifieke leefomgeving nodig hebben die lijkt op de omstandigheden in een levend lichaam. Kweekvleesbedrijven zeggen dat ze kweekvlees pas op de markt zullen brengen als ze een groeimedium hebben gevonden waar geen foetaal runderserum voor nodig is, maar dat is nog geen realiteit.

In de eerste experimenten met kweekvlees werd een soort dierlijke soep gebruikt als groeimedium. Er is nooit bekend gemaakt uit welke dierlijke onderdelen dit bestond.[16] Tijdens de ontwikkeling van kweekvlees, gebruiken alle bedrijven die hieraan werken op dit moment foetaal serum, meestal verkregen uit koeien en soms uit paarden. Honderdduizenden liters aan foetaal serum van allerlei diersoorten worden al gebruikt elk jaar voor experimenten. Meestal gaat dit om experimenten waarin cellen in laboratorium gekweekt worden, omdat foetaal serum daar zeer geschikt voor is.[17]
Foetaal serum is een substantie die uit het bloed van foetussen onttrokken kan worden. Vaak worden hiervoor de foetussen van koeien gebruikt. De meeste bedrijven die hiermee werken zijn niet open over de methode om aan foetaal serum te komen, maar de informatie die wel bekend is laat zien dat dit een goed voorbeeld is van hoe gruwelijk de vee-industrie is. Wanneer een zwangere koe geslacht wordt wordt de foetus snel uit de baarmoeder verwijderd. Daarna krijgt het kalf zonder verdoving een hartpunctie toegediend. Dit betekent dat een naald in het kloppende hart wordt gestoken. De foetussen moeten minstens 3 maanden oud zijn omdat hun hart anders te klein is hiervoor. Door de hartpunctie wordt het bloed opgezogen en bloedt het kalf dood. Het is van belang dat het kalfje in leven blijft tijdens deze procedure die tot wel 35 minuten kan duren.[18]

Tegenwoordig worden er elk jaar 1 tot 2 miljoen foetussen op deze manier gedood om foetaal serum te verkrijgen.[19] Als kweekvlees wel wereldwijd verkocht zou worden met kalfsserum als groeimedium, zou dit betekenen dat vele miljoenen extra foetussen ditzelfde lot moeten ondergaan (en hun moeders gefokt en geslacht moeten worden hiervoor). Met de huidige methode is er voor het maken van één hamburger serum nodig van minstens honderd ongeboren kalfjes.[20]

Zoektocht naar plantaardig medium

De producenten van kweekvlees zijn zich er van bewust dat het gebruik van foetaal serum zeer problematisch en onethisch is. MosaMeat laat weten dat ze hun product niet op de markt willen zetten zolang er serum van ongeboren kalfjes moet worden gebruikt.[21] Volgens de CEO van het kweekvisbedrijf Finless Foods zal geen enkel bedrijf dat ook om een andere reden doen: kalfsserum is simpelweg te duur. De CEO van Just, Josh Tetrick, noemt kweekvlees zelfs verspeelde tijd en een fantasie als het kostenplaatje van het medium niet opgelost kan worden.[22]

De directeur van het Maastrichtse kweekvleesbedrijf MosaMeat vertelde in augustus 2017 dat het nog geen oplossing heeft gevonden: "Het serum is complex. Er zitten duizenden moleculen in, we weten niet goed hoe het werkt."[23] Later die maand, gaf Mark Post tijdens een conferentie in Berlijn aan te denken dat ze de oplossing op het spoor zijn, na het testen van 400 commercieel beschikbare groeimediums.[24] Ook het bedrijf Just (eerder Hampton Creek) maakte in 2017 bekend dat het van plan is om kweekvlees te maken met een plantaardig groeimedium.[25] Zowel Just en Finless Foods stellen ten doel om eind 2018 vrij te zijn van dierlijk serum, om zo snel mogelijk hun producten op de markt te kunnen brengen. Maar anno maart 2018 lijken de grote spelers nog geen alternatief gevonden te hebben voor kalfsserum. Dit is belangrijk, want volgens de experts is kweekvlees niet kosten-efficiënt als kalfsserum gebruikt wordt.[26] Speculaties gaan de rondte. De Volkskrant meldde in maart 2018 dat de CEO van Just hen vertelde dat ze plantaardige grondstoffen gebruiken als voeding voor hun stamcellen.[27] In internationale media wordt hier echter geen melding van gemaakt.

Is kweekvlees veganistisch?

Bij het maken van kweekvlees worden er nog steeds dierlijke producten gebruikt en het fokken, houden en slachten van dieren is nog steeds nodig. Het is dus niet veganistisch.

Zie ook

Bronnen

Eerste versie geschreven door Elise Hiddinga, MA Asian Studies met specialisatie in veeteelt en milieuvervuiling in China.

  1. (en) [1]. Mosa Meat.
  2. (en) Verbeke, Wim et al. (2015). “‘Would You Eat Cultured Meat?’: Consumers’ Reactions and Attitude Formation in Belgium, Portugal and the United Kingdom”. Meat Science 102, pp. 49–58.
  3. (en) “Is cultured meat genetically modified?”. New Harvest.
  4. (en) “Will cellular agriculture products be healthier than traditional farmed animal products?”. New Harvest.
  5. (en) “This startup is making real meatballs in a lab without killing a single animal”. Business Insider.
  6. (en) [2] SuperMeat.
  7. (en) Tuomisto, Hanna L. & Teixeira de Mattos, M. Joost (2011). “Environmental Impacts of Cultured Meat Production”. Environmental Science & Techonology 45, no. 14: pp. 6117-6123.
  8. (en) Alexander, P. et al. (2017). "Could Consumption of Insects, Cultured Meat or Imitation Meat Reduce Global Agricultural Land Use?". Global Food Security 15, 22–32.
  9. (en) Tuomisto, Hanna L. et al. (2014). “Environmental Impacts of Cultured Meat: Alternative Production Scenarios”. Proceedings of the 9th International Conference on Life Cycle Assessment in the Agri-Food Sector (LCA Food 2014), San Francisco, California USA, 8-10 October, 2014, 1360–1366.
  10. (en) “Test-tube burgers”. The New Yorker.
  11. (en) Alexander, P. et al. (2017). "Could Consumption of Insects, Cultured Meat or Imitation Meat Reduce Global Agricultural Land Use?". Global Food Security 15, 22–32.
  12. (en) “World's first test-tube burger tasted in London”. Daily Monitor.
  13. (en) [3]. Mosa Meat.
  14. (en) “Test tube hamburgers to be served this year”. Telegraph.
  15. (en) [4]. Why Cultured Meat.
  16. (en) “Why laboratory-grown meat is not vegan”. ThoughtCo.
  17. (en) Jochems, Carlo E.A. et al. (2002). “The Use of Fetal Bovine Serum: Ethical or Scientific Problem?”. ATLA-NOTTINGHAM- 30, no. 2, pp. 219–228.
  18. (en) Jochems, Carlo E.A. et al. (2002). “The Use of Fetal Bovine Serum: Ethical or Scientific Problem?”. ATLA-NOTTINGHAM- 30, no. 2, pp. 219–228.
  19. (en) Jochems, Carlo E.A. et al. (2002). “The Use of Fetal Bovine Serum: Ethical or Scientific Problem?”. ATLA-NOTTINGHAM- 30, no. 2, pp. 219–228.
  20. (en) "Honderd kloppende kalfshartjes". Martijn Katan.
  21. Niamh Michail, Mosa Meat CEO on clean meat, competition and disrupting a $1 trillion market. Foodnavigator.com, 16 januari 2018
  22. Matt Reynolds, The clean meat industry is racing to ditch its reliance on foetal blood. Wired, 20 maart 2018
  23. Hester van Santen, Serum uit kalverfoetussen? Dat kan diervriendelijker. NRC.nl, 14 augustus 2017
  24. The End of Meat - Dr. Mark Post - The beginning of Cultured Meat (14:18-14:48). The End of Meat conference on August 27th in Berlin, Germany
  25. (en) Hampton Creek to License Clean Tech to Meat Companies. Vegnews
  26. Matt Reynolds, The clean meat industry is racing to ditch its reliance on foetal blood. Wired, 20 maart 2018
  27. Kweekvlees is hard op weg naar uw bord. Volkskrant, 23 maart 2018