Handelingen

Schellak

Uit Vegan Wiki

Schellak
Nooit veganistisch
E-nummer E904
INCI naam Shellac
CAS nummer 9000-59-3
EINECS nummer 232-549-9

Schellak is een glansmiddel dat gemaakt wordt van de afscheiding van de vrouwelijke lakschildluis. In voedingsmiddelen wordt het gebruikt als waxcoating en is het bekend onder de naam E904. Het wordt gebruikt bij vruchten, bonbons en suikergoed. Schellak wordt ook gebruikt in siliconen, meubelwas, coatings en in de farmaceutische industrie. Vroeger werd schellak vaak gebruikt om meubels van harde loofhoutsoorten (met fijne poriën) te politoeren.

Citrusvruchten

Uit een uitzending van De Keuringsdienst Van Waren bleek dat citroenen vaak behandeld zijn met een waslaag met schellak als het hoofdingrediënt.[1] Albert Heijn heeft in 2013 aangegeven dat op alle citrusvruchten een waslaag wordt aangebracht met daarin een nabehandelingsmiddel.[2] De waslaag zou eraf te halen zijn door ze te boenen met heet water. Biologische citroenen zouden geen waslaag hebben. Sinaasappelen in een net hebben vaak een label waarop de gebruikte glansmiddelen worden aangegeven. Als daar E904 tussen staat zijn ze behandeld met schellak.

Productie

Het basismateriaal voor schellak wordt geproduceerd door de lakschildluis Coccus lacca (of de commercieel gekweekte soort Laccifer lacca). De lakschildluis is een halve centimeter groot en wordt 6 maanden oud. Het insekt leeft in bomen in India, omringende landen en Zuid-Azië, voornamelijk op speciale schellakplantages. De vrouwelijke luis scheidt na de bevruchting een plakkerige afscheiding (hars) uit, waarmee ze zichzelf en de tak omhult. Daarin zet ze de eitjes af, waarna ze sterft. Bij het oogsten worden de takken met de hars van de de boom gesneden, en wordt de stoklak er vanaf geschraapt. Bij dit proces worden luizen vaak meegenomen. De lak wordt eerst gezuiverd door te wassen met water.[3] In de uitzending van De Keuringsdienst van Waarden was te zien dat het ook met insectenbloed wordt vermengd, waarna het geheel wordt gedroogd tot een klonterig uitziende substantie.[1] Dit wordt vervolgens vermalen, gedroogd en gezeefd. Het halffabrikaat dat hieruit ontstaat wordt korrelak genoemd. Aan de korellak wordt vervolgens water en sodiumcarbonaat toegevoegd. Daarna wordt het afgekoeld en sodiumhypochloride aan toegevoegd om de lak te bleken. Het eindresultaat wordt schellak genoemd.

In de schellakfabrieken werken vooral vrouwen die 1,5 euro per acht uur verdienen. De mannen verdienen 2,5 euro.[1]

Is het veganistisch?

Schellak wordt gemaakt door exploitatie van een lakschildluis, waarbij luizen ook door het proces gedood kunnen worden. Schellak wordt over het algemeen als niet veganistisch gezien. Hieronder zijn meningen van de verschillende organisaties opgesomd met betrekking tot de afkomst van schellak:

  • NVV: Nooit vegan.
  • VS: Nooit vegan.
  • UW: Nooit vegan. "Natuurlijk polymeer, een uitscheidingsproduct van diverse Indiase luizen." en "Voor veganisten is het een moeilijk product omdat er vaak resten van luizen in de onzuivere lak kunnen zitten. Deze worden bij het opkoken en zuiveren verwijderd." en "Uitscheidingsproduct van luizen. De luizen zelf zitten vaak opgesloten in de lak, maar het product op zich bevat geen luizen."
  • EU: "Schellak is gezuiverde en gebleekte lak, de harsachtige afscheiding van het insect Laccifer (Tachardia) lacca Kerr (Fam. Coccidae)."
  • VG: Nooit vegan. "Shellac is hars afgescheiden door het insect genaamd Laccifer lacca Kerr (Coccidae). Het is vaak onduidelijk of het insect gedood wordt in het proces van commercieel verkrijgen van shellac, omdat de hars door het insect op verschillende planten wordt achtergelaten. Of de hars als overblijfsel wordt verzameld of verkregen wordt door het doden van het insect moet verder uitgezocht worden."
  • VC: Nooit vegan. “Afkomstig van lakschildluizen en daarom van natuurlijke, dierlijke oorsprong.”

Betekenis afkortingen: EU: Officiële Site van de Europese Unie | NVV: Nederlandse Vereniging voor Veganisme | VS: Vegan Society | UW: Food-info.net van de Universiteit van Wageningen | VC: Voedingscentrum | VG: VeggieGlobal

Externe links

Zie ook

Bronnen

Eerste versie geschreven door MSc E. Dingemans.

  1. 1,0 1,1 1,2 Citroen, De Keuringsdienst van Waarde, 26 juli 2012
  2. Tweet van Albert Heijn op 13 mei 2013, "Op alle citrus wordt een waslaag toegepast met daarin een nabehandelingsmiddel dat wettelijk is to..."
  3. Hans Offermans, politoeren in de slaapkamer, april 2008